INTERVIEW Joost van Bleiswijk over expo in Centraal Museum: “Ik tast grenzen van functie en vorm af.”

INTERVIEW Joost van Bleiswijk over expo in Centraal Museum: “Ik tast grenzen van functie en vorm af.”

Met zijn solo-expositie ‘Reconnect’ in het Centraal Museum in Utrecht geeft productontwerper Joost van Bleiswijk inzicht in zijn scheppingsproces. “Ik ben niet van de Eureka-momenten. Bij mij moeten ideeën de kans krijgen om te rijpen.”

Holocaustmonument van Daan Roosegaarde grote winnaar Media Architecture Awards 20/21

Holocaustmonument van Daan Roosegaarde grote winnaar Media Architecture Awards 20/21

Het holocaustmonument ‘Levenslicht’ van de Nederlandse kunstenaar Daan Roosegaarde, bestaande uit 104.000 oplichtende stenen, is winnaar in de categorie Spatial Media Art, de grootste categorie van de Media Architecture Awards (MAA2021). Met onderscheidingen voor onder meer een cinematografisch straatprotest in Brazilië en een off-the-grid nacht-uitkijk onderstrepen de winnaars de grote diversiteit van de discipline media architectuur.

INTERVIEW Rive Roshan: “Wij ontwerpen één groot spel van herkenning en vervreemding.”

INTERVIEW Rive Roshan: “Wij ontwerpen één groot spel van herkenning en vervreemding.”

Het Amsterdamse ontwerpduo Rive Roshan transformeert functionele gebruiksvoorwerpen als een tafel of een spiegel tot gracieuze kunstobjecten. In Museum JAN staat nu de eerste solo-expositie van Golnar Roshan (1986) en Ruben De La Rive Box (1981). “Dat je niet meteen ziet wat de functie van een object is vinden wij een pré.”

Designbeurs OBJECT lanceert talentprogramma voor pas-afgestudeerde ontwerpers

Designbeurs OBJECT lanceert talentprogramma voor pas-afgestudeerde ontwerpers

Designbeurs OBJECT lanceert in samenwerking met de Gemeente Rotterdam een speciaal talentprogramma. Het doel is om jonge creatieven een springplank te bieden naar het designveld. OBJECT is van 1 t/m 4 juli in het HAKA gebouw in Rotterdam.

DESIGN DIGGER LIVE #8 focust met ‘Design in de wijken’ in creatieve stadsontwikkeling

DESIGN DIGGER LIVE #8 focust met ‘Design in de wijken’ in creatieve stadsontwikkeling

Steeds vaker nemen ontwerpers en kunstenaars het voortouw nemen in stadsverbetering en nemen daarbij de rol in van buurtregisseur, beleidsmaker of commerciële ontwikkelaar. In samenwerking met het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie focust DESIGN DIGGER LIVE #8 in op dit ‘Design in de wijk’

Studio Truly Truly lanceert eerste collectie als artdirectors van Leolux

Studio Truly Truly lanceert eerste collectie als artdirectors van Leolux

Vorig jaar werden Kate & Joel Booy, samen de Rotterdamse ontwerpstudio Truly Truly, aangesteld als artdirectors van Leolux. Nu lanceren ze hun eerste meubelcollectie van elegante meubels met een verrassende twist. “Het is fantastisch dat we al onze kennis en ideeën kwijt kunnen in één opdracht.”

Fotograaf Frank van der Salm reduceert steden tot abstracte en levenloze geometrie in ‘NOWHERE’

Fotograaf Frank van der Salm reduceert steden tot abstracte en levenloze geometrie in ‘NOWHERE’

Met een boek van Irma Boom en expositie in het Nederlands Fotomuseum blikt Frank van der Salm terug op een kwart eeuw architectuurfotografi9e.

Online-platform Designalism presenteert overlap tussen design en journalistiek

Online-platform Designalism presenteert overlap tussen design en journalistiek

‘Designalism’ is een nieuwe mengvorm van journalistiek, kunst en design. “Zo kunnen nieuwe doelgroepen van jongeren of laaggeletterden kennis maken met journalistiek nieuws”, aldus initiatiefnemer Noortje van Eekelen.

Alles moet kapot in online-expositie ‘De Afbreekeconomie’ van Boijmans

Alles moet kapot in online-expositie ‘De Afbreekeconomie’ van Boijmans

“De Afbreekeconomie is een tentoonstelling over het maken en kapotmaken van dingen. Het gaat hier niet over economische groei of efficiënt produceren. Maar juist over hoe we alles weer kunnen afbreken wat we als mens maken. Het kantelt ons economisch model”, zegt curator Annemartine van Kesteren van Museum Boijmans van Beuningen. Om de economische structuren […]

Satyendra Pakhalé ontwerpt onmisbare vaccin-koeler voor niet-Westerse landen – nu alleen nog een producent

Satyendra Pakhalé ontwerpt onmisbare vaccin-koeler voor niet-Westerse landen – nu alleen nog een producent

De Amsterdamse ontwerper van Indiase komaf werkte meer dan tien jaar aan de ontwikkeling van een draagbare en stapelbare medicijnkoeler voor niet-Westerse landen. Nu alleen nog een producent die het aandurft. “Maar het is in het belang van ons allemaal dat het snel op de markt komt.”

LONGREAD Satyendra Pahkalé: “De toekomst is maakbaar. Maar niet zonder design.”

LONGREAD Satyendra Pahkalé: “De toekomst is maakbaar. Maar niet zonder design.”

De huidige pandemie biedt mogelijkheden om onze wereld socialer en rechtvaardiger in te richten. Dat het kan, heeft de toekomst al bewezen. Maar dan alleen als deze toekomst met zorg en toewijding wordt ontworpen. “Design gáát over de toekomst”.

Preview van expo ‘Radical Austria’ in Designmuseum Den Bosch met virtuele rondleiding door curator Bart Lootsma

Preview van expo ‘Radical Austria’ in Designmuseum Den Bosch met virtuele rondleiding door curator Bart Lootsma

Curator Bart Lootsma geeft met designjournalist Jeroen Junte op maandag 12 april om 15.30u een virtuele rondleiding over de expositie ‘Radical Austria – Everything is Architecture’ in Designmuseum Den Bosch.

Corona-files #11 – “Mondkap is moderne talisman voor veiligheid en hoop”

Mondkap van de Fraska-tas van Ikea door Chinese ontwerper Zhijung Wang 

Het mondmasker is van een hygiënisch niche-product veranderd in een alomtegenwoordig gebruiksvoorwerp met wisselende betekenissen – van mode-item tot activistisch statement maar ook moralistische code. Bepalend daarbij is de culturele context waarin het wordt gedragen, zegt Annemiek van Boeijen, assistent-professsor Design, Culture & Society aan de TU Delft. Deze week verschijnt het boek Culture Sensitive Design – A Guide to Culture in Practice (BIS Publishers) dat zijn schreef met Yvo Zijlstra. “Door Trump en Bolsonaro krijgt het mondkapje geopolitieke betekenis.”

Annemiek van Boeijen

Kun je een opvallende cultureel verschil in het gebruik van mondkapjes benoemen? “In februari 2020 wordt bekend dat er een corona-uitbraak is in Wuhan. Chinese leden van onze studentengemeenschap in Delft besluiten een mondmasker op te zetten. Dat roept veel negatieve reacties op. Voorbijgangers liepen in een overdreven grote boog om hen heen. Naar aanleiding daarvan doen studenten van de faculteit Industrieel Ontwerpen onderzoek naar het stigma van het dragen van maskers. Met als conclusie dat Chinezen met mondmaskers in heel Europa werden geconfronteerd met boze blikken en hatelijke opmerkingen. Omdat ze Aziatisch waren en masker droegen, werd aangenomen dat ze besmet waren. Terwijl de maskers juist waren bedoeld om de dragers te beschermen en anderen gerust te stellen.”

Chinese TU-studenten beplakken hun mondkapjes met excuus-stickers

Wat is jouw verklaring voor die negatieve reacties? “Dat is deels historisch te verklaren. In het Westen werd het masker als iets sinisters gezien. Het Franse woord masque betekent  ‘het gezicht bedekken voor bescherming’, terwijl het Catalaanse mascarar ‘het zwart maken van het gezicht’ betekent. En het middeleeuws Latijnse woord masca verwijst naar ‘nachtmerrie’. Vroeger werd het masker gebruikt door artsen die de slachtoffers van de builenpest moesten isoleren en behandelen. Deze pestmeesters droegen beschermende kleding, waaronder het beruchte masker met zijn snavelneus. Deze was gevuld met kruiden en specerijen om de lucht te zuiveren en de stank van ziekte en dood te verdrijven. Een onbedoeld gevolg van het bovenmaatse ontwerp van het masker was dat artsen besmettelijke patiënten automatisch op afstand hielden. De gemaskerde pestmeesters boezemden bovendien angst in, omdat ze symbool stonden voor de gevreesde en dodelijke ziekte. De mensen liepen dan ook met een grote boog om hen heen.”

‘Pest-masker’

Waarom is het mondkapje in Oost-Azië wél maatschappelijk geaccepteerd? “Allereerst vanwege de zwaar vervuilde steden en eerdere ervaringen met besmettelijke virussen. Daarnaast is het ook cultureel bepaald. Door de sterk collectivistische cultuur willen mensen anderen zo weinig mogelijk tot last zijn en doen ze er alles aan om de harmonie bewaren. Met het dragen van een masker geef je aan dat je rekening houdt met anderen. In het taoïsme wordt ademen bovendien gezien als een essentieel onderdeel van een goede gezondheid.”

Gaat Europa deze betekenis overnemen? “Je ziet in elk geval dat mensen een enorme drang hebben om hun veiligheid te waarborgen met de aankoop van fysieke producten. Het masker is inmiddels een symbool van veiligheid geworden en markeert de tijd vóór en na de coronacrisis. Het is zelfs uitgegroeid tot een symbool van machtspolitiek.”

Huh, “een symbool van machtspolitiek”? “De wereldwijde run op dit cruciale artikel heeft de harde realiteit van de internationale politiek en de grenzen van de vrije markt blootgelegd. Aanvankelijk was er wereldwijd een groot tekort aan veilige maskers en de daarvoor benodigde ‘melt blown’, een laag van non-woven polypropyleen die als filter fungeert. Deze halffabricaten zijn schaars en worden voornamelijk in China gemaakt, wat tot een koortsachtige handel heeft geleid. China wilde uiteraard eerst in eigen behoeften voorzien, en de monopolypositie – die notabene was ontstaan door de vrije handel trouwens – bezorgde het land een negatief imago. De herkomst van het masker dat je draagt is dus niet waardenvrij. De politieke symboliek van het mondkapje werd versterkt door wereldleiders als Trump en Bolsonaro die het door het kapje niet te dragen lieten zien dat zij boven het probleem te staan.”

Welke waarden kunnen individuele dragers uitdrukken met hun mondkapje? “In demonstraties tegen racisme dragen juist mensen een kapje om te laten zien dat ze voor elkaar willen zorgen. Draag je een geavanceerde medisch-model of juist een eenvoudig wegwerp-maskertje? Het zegt iets over wie je bent of wilt zijn. Er zijn inmiddels ook een exclusieve en peperdure exemplaren van modehuizen als Chanel, Prada en Gucci. In contrast daarmee zijn ook individuen en liefdadigheidsorganisaties zelfgemaakte maskers gaan maken waarmee zij hun compassie met anderen uitdragen. Steeds vaker wordt ingezet als communicatiemiddel,  vergelijkbaar met het T-shirt. Bij de Black Lives Matter protesten werden er boodschappen op het kapje geschreven. Het mondkapje fungeert dan als protestbord en als teken van zorgzaamheid.”

Maar het mondkapje wordt toch vooral gedragen als bescherming? “Het preventieve gebruik ervan is daardoor min of meer ondergeschikt geworden aan de symbolische functie. Het mondkapje is een moderne talisman voor veiligheid en hoop.”

Culture Sensitive Design A Guide to Culture in Practice van Annemiek van Boeijen en Yvo Zijlstra wordt uitgegeven door BIS Publishers en is hier verkrijgbaar.

Eén reactie op: Corona-files #11 – “Mondkap is moderne talisman voor veiligheid en hoop”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *