INTERVIEW “Point of no return dreigt waarin internet meer kwaad dan goed doet.” Aldus webcriticus Geert Lovink

INTERVIEW “Point of no return dreigt waarin internet meer kwaad dan goed doet.” Aldus webcriticus Geert Lovink

Als de negatieve impact van het internet nog verder stijgt, dan dreigt point of no return. “Mensen zullen zich met een ‘Extinction Internet’ afkeren van hun online verslavingen. Dat zegt Geert Lovink, hoogleraar Kunst en Netwerkcultuur aam de Hogeschool van Amsterdam.

Kunstcentrum Tetem verkent een empatische metaverse met twee interactieve installaties

Kunstcentrum Tetem verkent een empatische metaverse met twee interactieve installaties

Met twee interactieve tentoonstellingen onderzoekt kunstcentrum Tetem in Enschede verschillende versies van de metaverse en onze aanwezigheid daarin. “Technologie kan onze zintuigen, emoties en bewustzijn activeren.”

DesignDigger zoekt journalistiek schrijftalent

DesignDigger zoekt journalistiek schrijftalent

Door de groei van DesignDigger is er behoefte aan geschreven bijdragen. De samenwerking is op freelancebasis. Uiteraard is er begeleiding bij het schrijven van nieuwsberichten, reportages en interviews.

Een virtuele rave en andere metaverse-ervaringen in experimentele programma DocLab  van IDFA

Een virtuele rave en andere metaverse-ervaringen in experimentele programma DocLab van IDFA

DocLabs is het interactieve en immersive programma van het internationale documentairefilmfestival IDFA. Van11 t/m 19 november zijn op drie locaties in Amsterdam diverse filmprojecten, performances en installaties  te zien die gebruik maken van VR, AR of andere immersieve technieken. DesignDigger zet de drie highlights van DocLabs op een rij.

Waarom de verkoop van NFT’s van virtuele mode wél stijgt – en wat ontwerpers daarvan kunnen leren

Waarom de verkoop van NFT’s van virtuele mode wél stijgt – en wat ontwerpers daarvan kunnen leren

De verkoop van NFT’s daalt, alleen al het afgelopen kwartaal met ruim 60 procent. Behalve in virtual fashion. Daarvan zijn er ten opzichte van vorig jaar juist meer verkocht. Wat verklaart het succes van deze NFT’s? En wat kunnen ontwerpers daarvan leren?

Met kleurrijk boek ‘Proud South’ viert Li Edelkoort de creativiteit op het opkomende zuidelijk halfrond

Met kleurrijk boek ‘Proud South’ viert Li Edelkoort de creativiteit op het opkomende zuidelijk halfrond

In het vuistdikke boek Proud South geeft trendforecaster Li Edelkoort een kleurrijke en creatieve bloemlezing van de beste mode, design, fotografie en kunst van het zuidelijk halfrond. Voor de samenstelling werkte Edelkoort samen met een team van experts uit landen als Brazilië,  Benin, India en Zuid-Afrika.

Vier grote installaties die je niet mag missen op Big Art

Vier grote installaties die je niet mag missen op Big Art

De ‘grote’ kunstbeurs BIG ART keert van 4 t/m 6 november terug naar de voormalige Bijlmerbajes. Op deze pop-up beurs zijn meer dan dertig reusachtige installaties, muurschilderingen, wandkleden, lichtsculpturen en zelfs site-specific werken te zien – en te koop. DesignDigger tipt er vier die je niet mag missen.  

DesignDigger organiseert gratis NFT Workshop voor ontwerpers – reageer snel want aantal plekken is beperkt

DesignDigger organiseert gratis NFT Workshop voor ontwerpers – reageer snel want aantal plekken is beperkt

Op de gratis NFT Workshop van DesignDigger leer je alles over het ‘minten’ en ‘flippen’ van non-fundgible tokens, cryptovaluta en de blockchain. Deelname is op maandag 21 november van 15.30-18u. Er is een beperkt aantal plekken. De selectie is op basis van volgorde van aanmelding.

NU ONLINE: de videoregistratie van DesignDigger LIVE #12 – Metaverse: het nieuwe digitale normaal?

NU ONLINE: de videoregistratie van DesignDigger LIVE #12 – Metaverse: het nieuwe digitale normaal?

Editie 12 van DesignDigger LIVE was stond geheel in het teken van de metaverse. Van NFT’s tot VR-brillen, hoe realistisch is het toekomstscenario waarin ons leven zich steeds meer zal afspelen in een online universum?

Teleurstellende DDW moet zich opnieuw uitvinden. Maar hoe? Design uit Oekraïne wijst de weg

Teleurstellende DDW moet zich opnieuw uitvinden. Maar hoe? Design uit Oekraïne wijst de weg

De formule van DDW krijgt slijtage. Het dieptepunt dit jaar: het Klokgebouw met design dat je als een beleidsnota moet lezen. De urgente en intelligente expo ‘(Home)Land’ met troostrijk design uit de Oekraïne laat zien hoe het ook kan.

DDW-panelgesprek over toekomst van textiel – gehost door DesignDigger, Four Leaves en De Kazerne

DDW-panelgesprek over toekomst van textiel – gehost door DesignDigger, Four Leaves en De Kazerne

Het exclusieve textiellabel Four Leaves organiseert in samenwerking met DesignDigger een panelgesprek over de laatste trends in de stoffenindustrie. Het gratis event is op vrijdagochtend van 9.30-10.30u in De Kazerne als onderdeel van de DDW. Naast de drie panelleden wordt het gesprek afgetrapt met een informeel live-interview met de wereldberoemde trendforecaster Li Edelkoort.

Is de NFT een hype, hoax of handig? DesignDigger LIVE zoekt het antwoord op 15 november in Pakhuis de Zwijger

Is de NFT een hype, hoax of handig? DesignDigger LIVE zoekt het antwoord op 15 november in Pakhuis de Zwijger

De hype rond NFT’s lijkt voorbij. Daarom ligt de vraag voor de hand: welk praktische kansen biedt deze nieuwe technologie voor ontwerpers en andere creatieven? Of horen we nooit meer iets van deze non-fundgible tokens? Aflevering 13 van Design Digger LIVE zoekt het antwoord in het programma De NFT – hype, hoax of handig? in Pakhuis de Zwijger op 15 november.

PANELGESPREK HOUTBOUW – “Architecten moeten ook nadenken over de sloop van gebouwen”

“De transitie van de bouwsector is begonnen. En het is nog leuk ook!” Peter van Assche architect en oprichter van Bureau SLA zet meteen de optimistisch toon tijdens een expertmeeting in het kantoor van BLOK Plaatmateriaal in Beverwijk. Ook aan tafel zitten onderzoeker Bob Geldermans van de faculteit Bouwkunde aan de TU Delft en Dirk van Deursen, innovatie-adviseur bij de brancheorganisatie CBM. Het gesprekonderwerp is urgent: de Nederlandse bouwsector staat voor een van de grootste uitdagingen uit haar bestaan. Er is een blijvend grote vraag naar goede en betaalbare woningen: tot 2030 ongeveer 80 duizend per jaar. Tegelijk moet de bouwwereld, die verantwoordelijk voor is maar liefst 40 procent van de co2-emissie, verduurzamen. Deze noodzakelijke transitie is dus begonnen, daarover zijn de drie experts het eens. De vraag is alleen: hoe gaat die transitie eruitzien?

Economisch voordeel

“Biobased bouwmaterialen zullen een grote rol spelen in deze klimaatopgave. Dat zijn ecologische materialen als vlas, karton en hennep maar vooral hout”, zegt Geldermans. Nu nog is cement, na water uiteraard, de meest gebruikte grondstof in de bouw. Dat kan in veel opzichten worden vervangen door hout. Waar cement en beton een hoge co2-emssie hebben, wordt dat door hout juist opgeslagen tijdens de groei. “Een houten gebouw kan dus co2-uitstoot dus zelf verlagen.” Architect Van Assche vult aan: “Bij gebruik van prefab bouwelementen als plaatmateriaal wordt de bouwtijd verkort. Ook wordt de overlast van verkeer en geluid beperkt, wat in stedelijke omgeving van groot belang is. Bovendien is hout lichter en kan met eenvoudige middelen in elkaar gezet worden, wat de foutmarges in het bouwproces vermindert. Uiteindelijk zal ook de kostprijs van een woning hierdoor dalen.”

Dat economische voordeel van hout zal zich nog versterken, voorspelt Geldermans. Immers, de Nederlandse heffing op co2-emissie gaat de komende tien jaar stijgen van 30 euro naar wellicht zelfs 125 euro per ton. Door deze verhogingen zullen ook de prijzen van co2-intensieve bouwmaterialen omhooggaan: gewapend beton wordt tot 30 procent duurder en bij sommige soorten cement is dat zelfs een verdubbeling. Hoewel ook hout duurder wordt, deels als bijeffect van Corona, gaat die stijging minder snel. Oftewel: “Houtbouw wordt ook financieel steeds aantrekkelijker.”

Ruwe grondstoffen

Naast de co2-vermindering staat de bouw voor nog een belangrijke klimaatopgave: het terugdringen van de afvalberg. De Nederlandse bouwsector is verantwoordelijk voor meer dan de helft van al het afval. Driekwart van dat afval is steenachtig puin, waarvan slechts 2 procent wordt hergebruikt als vervanger van grind in nieuw beton. “Maar ook hout is een van de drie voornaamste afvalstromen”, zegt Van Deursen van brancheorganisatie CBM. “Daarvan is B-hout het grootste deel. Dat is hout dat nu nog wordt verbrand voor energieopwekking. Dat kan ook worden verwerkt tot houtvezels, wat een goede grondstof is voor plaatmateriaal.”

Recyclen is duur, met name voor het MKB. Bedrijven als BLOK Plaatmateriaal komen steeds moeilijker van hun afvalstromen af en betalen daar geregeld het dubbele of zelfs drievoudige voor dan grote spelers, aldus van Deursen. “Daarom ontwikkelt CBM een slim logistiek systeem waarbij lege plekken in vrachtwagens worden gevuld met houtafval, wat bij de verwerking van plaatmateriaal al gauw 15 procent is. Het voordeel hiervan is minder leegrijden, minder voorrijkosten en beter gesorteerde houtafvalstromen die daardoor een hogere waarde krijgen voor de recycling. Een relatief kleine ingreep kan zo al een enorme kostenbesparing én verduurzaming betekenen.”

Gevels van afvalplastic

Het klinkt zo simpel, duurzaam en circulair bouwen, maar de praktijk is weerbarstig. Van Assche: “De bouwsector is traditioneel. Wat gisteren goed werkte, doen wij het liefste vandaag op dezelfde manier. Maar inmiddels beseft bijna iedereen: hoe wij het gisteren deden, werkt eigenlijk niet meer. Er komt ruimte voor experiment.” Met zijn Bureau Sla bevindt Van Assche zich in de architectonische voorhoede. Zo bouwde hij al eens het tijdelijke People’s Pavilion in Eindhoven met een gevel van afvalplastic dat de inwoners zelf inzamelden. “In architectuur werd alleen nagedacht over hoe een gebouw zo lang mogelijk meegaat. Niet over hoe je het vervolgens ook moet slopen. Terwijl daar een enorme verduurzaming mogelijk is. Want als je van het ene gebouw weer een ander gebouw kunt maken, of een meubel of ander product, dan gaan er geen grondstoffen verloren.”

Peopls’s Pavilion van bureau SLA – we are architects

Van Deursen vult aan: “Gebouwen moeten zo worden ontworpen dat er zo min mogelijk materialen worden gemengd. Eigenlijk zoals er honderd jaar geleden ook werd gebouwd. Een gebouw van baksteen kun je bijna geheel demonteren. Maar nu worden overal plaat- en isolatiematerialen verlijmd en gekit.” Al worden ook daarin grote stappen gezet in de recycling. “Het is nu al mogelijk om fineer en kunststof plaatmateriaal te verwerken tot grondstof voor verf en andere industriële toepassingen.”

Snelgroeiend bamboe

 Maar als het aan Geldermans ligt, gaat de innovatie nog een stap verder dan ontwerpen en bouwen met gescheiden afvalstromen in het achterhoofd. “Wat als grondstoffen als hout niet langer worden verkocht aan aannemers en daarmee aan ontwikkelaars? Wat als de leverancier verantwoordelijk blijft voor het recyclen ervan als de levenscyclus van een gebouw is afgelopen? Met nieuwe eigendomsmodellen als het leasen van de grondstoffen kan circulaire gebouwen in een stroomversnelling raken.” 

De totale houtproductie in Nederland is ongeveer 100 duizend kubieke meter, waarmee ongeveer vierduizend woningen in houtskeletbouw kunnen worden gerealiseerd. Amper 4 procent van het gewenste bouwvolume dus. De vraag is dan ook of de houtproductie de stijgende vraag wel aan kan? “Dat is absoluut een uitdaging”, beaamt benadrukt wetenschapper Geldermans. “Maar het kan. In tegenstelling tot staal en beton zijn biobased materialen relatief snel hernieuwbaar. Bamboe kan tot wel een meter per dag groeien. Overige biobased materialen als vezels, isolatiemateriaal, bindmiddelen en lijmen kunnen gewonnen worden uit afval uit de landbouw. Bij de productie van hout is nauwelijks verspilling, want elk onderdeel van een gerooide boom kan worden gebruikt.” Daarbij, hout is maar een van de oplossingen. “Wij hebben in Nederland een lange en rijke traditie in bouwen met baksteen. Dat zou zonder zijn om niet daarvan te profiteren. Maar de balans met hout en andere biobased materialen moet gelijkwaardiger.”

The Arc, een school van bamboe op Bali, Indonesië

Hout heeft goede kaarten

Alleen met samenwerking van gehele bouwketen kan de transitie worden voltooid. Daarover zijn de drie experts het roerend eens. “Te lang is lineair gedacht. Dat verandert langzaam naar een circulaire co2-neutrale economie, waarin afval een grondstof kan zijn”, aldus Van Deursen van branchevereniging CMB. Zelfs wetenschap en innovatie sluiten steeds beter aan bij de praktijk. “De noodzaak wordt gevoeld. En hout heeft goede kaarten.”

Tot slot wil architect van Assche nog één belangrijk aspect van hout als bouwmateriaal benadrukken. “We hebben het nu vooral gehad over de economische en circulaire voordelen van hout. Maar het is ook een fantastisch materiaal om mee te werken. De isolerende waarde is wel vijftien keer hoger dan van beton en zelfs vierhonderd keer hoger dan van staal. Het is zelfs brandwerend.” Maar vooral: “Hout leeft. Uiteindelijk voelen wij ons toch veel prettiger in een leefomgeving van hout dan in beton.”

  • Peter van Assche is architect en oprichter van Bureau SLA. Met innovatieve en duurzame projecten als Noorderparkbar (geheel vervaardigd van bouwmateriaal van Marktplaats) en People’s Pavilion (een gevel van gerecyclede plastic) won het Amsterdamse architectenbureau onder meer een prestigieuze Dutch Design Award en de ARC 2018 Innovation Award. Van Assche is aangesteld als lector “Architecture & Circular Thinking” op de Academie van Bouwkunst in Amsterdam en is daarnaast verbonden aan de Hochschule Erfurt (Duitsland) en Cornell University (NY, Verenigde Staten).
  • Dirk van Deursen is innovatie-adviseur bij CBM, de branchevereniging voor de interieurbouw en meubelindustrie met onder meer interieurbouwers, woonmeubelfabrikanten en toeleveranciers van halffabricaten. In totaal vertegenwoordigt CBM ongeveer vijfhonderd leden. Van Deursen is verantwoordelijk voor de coördinatie en kennisoverdracht op gebied van innovatie en duurzaamheid. Hij wordt gedreven door het maatschappelijke doel en de impact (Sustainable Development Goals) van innovatie.
  • Bob Geldermans is onderzoeker aan de faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Hij focust zich op regeneratieve bronsystemen voor de gebouwde omgeving. Oftewel: hoe kan er circulair en energiebewust worden gebouwd? Dat vraagt om een holistische visie op gebied van grondstoffen en bouwmaterialen, voedsel, afval en water.
Peter van Assche

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *